Ký ức "Hướng về Hà Nội"

Đăng lúc: Thứ hai - 04/04/2011 10:15
Tôi vẫn nhớ cái kỷ niệm vui buồn trong đời quân ngũ và bài hát “Hướng về Hà Nội” của nhạc sỹ Hoàng Dương khi thưởng thức ca khúc này trong chương trình "Điều còn mãi".

Đó là vào những năm 70 của thế kỷ trước khi đất nước chuẩn bị cho cuộc Tổng công kích cuối cùng giải phóng miền Nam. Chúng tôi tiếp đón đợt tân binh mới, và trong lớp tân binh ấy có một chiến sỹ có người yêu ở Hà Nội.

Chả là ngày còn công tác ở một nông trường, người chiến sỹ tên Tám đã yêu một cô giáo người Hà Nội. Sau khi tốt nghiệp đại học cô được phân công về nông trường của Tám dạy học. Khi "giải yến chưa bắc xong cầu" để chàng được một lần về thăm thì cô giáo đã trở về Hà Nội. Tuy thế, dẫu xa cách nhưng trong tim họ vẫn luôn luôn hướng về nhau.

Biết tôi đã có lần ra thăm Thủ đô anh hay hỏi chuyện về Hà Nội. Những buổi tối tràn ngập ánh trăng, Tám hay rủ tôi ra một chỗ thật yên tĩnh bắt tôi kể về Hà Nội, nơi "quầng sáng" mà anh hướng tới. Khu vực đơn vị đóng quân rất nhiều hoa Dẻ.

Mùa hoa nở, hương cứ như mời gọi, man mát dịu dàng. Những cơn gió đem hương hoa ban phát cho cả một vùng. Quả đồi chúng tôi lên cũng toàn cây Giẻ. Dạo đấy đang mùa hoa. Cả quả đồi ngào ngạt hương. Tóc chúng tôi như được đằm trong hương hoa. Thỉnh thoảng tiếng chim Đa Đa "khó khăn khắc phục" lại cất lên, đưa trời đất về cõi hồng hoang của thuở cha ông đi khai sơn phá thạch. Những lúc như thế, Tám thường khẽ hát bài "Hướng về Hà Nội" của nhạc sỹ Hoàng Dương. Tâm trạng của anh lúc đó cũng giống như tâm hồn người nhạc sỹ đi kháng chiến vẫn luôn ngóng về Hà Nội. Giọng Tám thật da diết:

"...Hà Nội ơi, hướng về thành phố xa xôi; Ánh đèn giăng mắc muôn nơi áo màu tung gió chơi vơi; Hà Nội ơi, phố phường dài ánh trăng mơ; Liễu mềm nhủ gió ngây thơ thấu chăng lòng khách bơ vơi; Hà Nội ơi, những ngày vui đã ra đi, Biết người có nhớ nhung chi; Hết rồi giây phút phân ly; Hà Nội ơi, dáng huyền tha thướt đê mê; Tóc thề thả gió lê thê; Biết đâu ngày ấy anh về".

Ca sĩ Nguyên Thảo biểu diễn tiết mục "Hướng về Hà Nội". Ảnh" Lê Anh Dũng

Không chỉ riêng anh bạn lính của tôi có kỷ niệm về Hà Nội mà mỗi người trong chúng ta ai cũng đều có một kỷ niệm êm đềm như vậy. Có lẽ nhạc sỹ Hoàng Dương cũng giống như anh bạn lính của tôi, những ngày đi theo kháng chiến nhạc sỹ luôn thầm mơ về nơi đó, nơi có gương mặt tươi rói với đôi mắt long lanh nước hồ gợn sóng và tà áo em bay dài trong gió, giống như nhà thơ Quang Dũng "Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm". Cái nơi mà ánh đèn còn giăng mắc hay như nhà thơ Nguyễn Đình Thi viết "Sau lưng thềm năng lá rơi đầy" ấy làm cho nỗi lòng của mỗi con người thêm ấm lại.

Chúng tôi đã nghe bài hát hướng về Hà Nội rất sớm khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Những giai điệu mượt mà và thổn thức của nhạc sỹ gửi về Thủ đô, hay cụ thể hơn cho người con gái mình yêu thương đã làm lay động bao người. Hà Nội trong những nốt nhạc của Hoàng Dương sao đẹp đến lạ lùng. Lời quyện với nhạc tạo thành thứ âm thanh có sức cuốn hút đến lạ lùng.

Một người Việt ở xa quê khi nhớ về quê hương đất nước ông nghĩ ngay đến bài Hướng về Hà Nội. Ông viết rằng tôi nghe bài hát ấy lần đầu tiên năm 1954 năm ấy tôi mới có mười hai tuổi nhưng nghe người ta hát trên Đài Phát Thanh thì tôi đã biết thích nó rồi! Sau đấy, năm tôi mười bốn mười lăm, bắt đầu tập đánh đàn ghi-ta cho ra đầu ra đũa thì ở nhà tôi đã có hai bài hát của ông Hòang Dương là bài "Tiếc Thu" và bài "Hướng về Hà Nội". Hình bìa của "Tiếc Thu", ấn bản của "Tinh Hoa Miền Nam", tôi còn nhớ là do Phi Hùng vẽ với sắc xanh chỗ đậm chỗ nhạt theo dạng in "ti -pô" chứ chưa đuợc theo "óp-sét" lối về sau! Hình vẽ có hàng lau thưa, có chiếc cầu với bóng một người đang qua cầu! (Chả là trong bài có câu "Theo bóng người đi bên cầu!")

Còn bài "Hướng về Hà Nội", cũng do Tinh Hoa Miền Nam xuất bản thì lại do Duy Liêm vẽ, sắc nâu, chỗ đậm chỗ nhạt, với hình vẽ một thiếu nữ có chít khăn "mỏ quạ" ! Bên trong bài hát, phía trên cùng có câu: "Riêng tặng Hoàng Trọng, bạn thân yêu, gửi đây niềm thương nhớ một mùa chia phôi...".

Có lẽ những thông tin trên của một người Việt xa quê cũng đủ cho ta thấy bài hát ngay từ khi ra đời đã cuốn hút bạn đọc thế nào. Hoàng Dương viết vào khoảng 1954 khi đất nước chưa kết thúc cuộc kháng chiến lần thứ nhất và mơ về Hà Nội là niềm mơ của mỗi người Việt Nam, như là mơ về ngày toàn thắng.

Cái hay của bài hát chính là sự kết hợp hài hòa giữa cái chung và cái riêng, cái tôi và cái ta chung của đất nước. Thật ra người nghệ sỹ khi sáng tác một bản nhạc hay một bài thơ đều xuất phát từ cái tôi của mình, cái mình đã trải nghiệm. Không có cái ta chung nếu không có cái tôi riêng. Cái tôi đấy lại không phải là cá biệt mà ai nhìn vào cũng thấy mình trong đấy. Ở bài Hướng về Hà Nội, mọi người hát lên như tâm sự riêng của mình. Nói như Hoàng Dương nhạc hay hoặc dở là do tự trái tim, từ cảm xúc có chân thành hay không, điều đó thật có ý nghĩa quyết định, dù chỉ là trong việc viết một ca khúc nhỏ nhắn, khiêm tốn chứ chưa nói gì đến những công trình nghệ thuật âm nhạc quy mô cả về thanh nhạc và khí nhạc (thực ra càng nhỏ càng cần sự kết tủa, thăng hoa!).

Như phần trên đã viết anh bạn lính của tôi hay một người xa quê hát Hướng về Hà Nội là sự gửi gắm lòng mình, thấy cái riêng mình trong đấy. Một Hà Nội với "Những ngày thơ ấu trôi qua/ Mái trường phượng vĩ dâng hoa/ Dáng chiều ủ bóng tiên nga". Một Hà Nội yêu kiều với "Mắt huyền ngây ngất đê mê/ Tóc thề thả gió lê thê,Cứ tin ngày ấy anh về". Nhạc và lời trong bài hát như tựa vào nhau, nâng nhau lên một tầm cao mới. Nó da diết nhớ nhung, buồn nhưng không bi lụy, không làm cho lòng người yếu đuối. Cái nhớ riêng hòa với cái nhớ chung thành một Hà Nội hiện lên lung linh, một Hà Nội "Một ngày hồng tươi hoa lá/ Hát câu tình ca/ Nói lên lời thiết tha.

Toàn cảnh Điều còn mãi trong Nhà hát lớn Hà Nội. Ảnh: Lê Anh Dũng

Hoàng Dương viết ca khúc không nhiều, chủ yếu viết vào thời kỳ ta vẫn gọi là "tiền chiến". Bài đầu như đã nói và cũng là thành công của nhạc sỹ là bài Tiếc thu cùng với Cô đơn (An Phú xuất bản), Tiếng mưa rơi... được viết năm 1952 - 1953, còn Hướng về Hà Nội viết năm 1954 - ngay sau Hướng về Hà Nội là bài Quân về Hà Nội - một hành khúc hùng tráng được sinh viên học sinh Hà Nội hát vang trên các đường phố trong ngày tiếp quản thủ đô 10/10/1954. Sau này ông công tác ở Nhạc viên chủ yếu viết nhạc không lời cho đàn cello và là người có công đầu xây dựng bộ môn cello và khoa đàn dây. Ông đã nhận được các danh hiệu Nhà giáo ưu tú và Phó giáo sư.

Những giai điệu cũng như lời bài hát của ông đều trau chuốt và giàu hình ảnh. Có lẽ anh đã tiếp thu được cái tinh tế ấy từ người cha là nhà văn Trúc Khê. Chàng nhạc sỹ của chúng ta ngày ấy cũng giống như những chiến sỹ trong đoàn quân Tây Tiến của Quang Dũng, giữa những ngày lửa khói mà vẫn mơ về Hà Nội. Họ nhìn cuộc chiến tranh tuy gian khổ nhưng vẫn tin ngày toàn thắng. Trong ca khúc của mình Hoàng Dương chỉ chấm phá qua cuộc chiến nhưng những chấm phá ấy có sức nặng, sức lay động đến lạ lùng "Một ngày mùa chinh chiến ấy/Chim đã xa bầy mịt mờ bên trời bay Một ngày tả tơi hoa lá...".

Có thể nói Hướng về Hà Nội đã đồng hành cũng người nghe hơn nửa thế kỷ nhưng mỗi lần cất lên chúng ta đều thấy như bài hát vừa mới sáng tác. Và giai điệu trữ tình ấy như cuốn hút, như lay động tâm hồn của những lứa đôi đang yêu và hơn thế nhớ về nơi rộng lớn hơn đó chính là Thủ đô yêu dấu của chúng ta.

Tác giả bài viết: Nguyễn Đăng Tấn
Nguồn tin: TuanVietNam.Net
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
 

Mới nhất


Nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn vì sức khoẻ cộng đồng

Nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn vì sức khoẻ cộng đồng

Thống kê

  • Đang truy cập: 0
  • Hôm nay: 7233
  • Tháng hiện tại: 185296
  • Tổng lượt truy cập: 9925293
Facebook Messenger